W chińskiej “Białej Księdze” opublikowanej w 2015 r. przez Biuro Informacyjne Rady Państwa, jednoznacznie stwierdzono, że “… chińskim marzeniem jest silny kraj … a bez silnej armii kraj nie może być ani silny ani bezpieczny “. Modernizacja techniczna i profesjonalizacja Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej w połączeniu ze stałym wzrostem nakładów na zbrojenia wpływają bezpośrednio na wzrost chińskiej potęgi militarnej. Należy zaznaczyć, że ChALW jest największą armią na świecie – służy w niej ponad 2,2 mln żołnierzy.

Reformy w ChALW

Pod koniec 2015 r. Prezydent Xi Jinping przedstawił najważniejsze reformy ChALW na kolejne, co najmniej 30 lat. Reformy zostały zaprojektowane po to, by uczynić z ChALW “odchudzoną”, bardziej śmiercionośną siłę zdolną do prowadzenia różnego typu połączonych operacji (joint operations), co jest niezbędne aby konkurować z siłami USA.

Początkowe reformy obejmowały:

  • utworzenie połączonych dowództw teatru działań i nowego Departamentu Połączonego Sztabu, przy jednoczesnej
  • reorganizacji czterech departamentów generalnych (które wcześniej kierowały ChALW) w 15 departamentów i biuro Centralnej Komisji Wojskowej (CMC). Wysiłki te miały na celu: doprecyzowanie zwierzchnictwa systemu dowodzenia, włączenie chińskich służb wojskowych do połączonych operacji i ułatwienie Pekinowi przejścia od okresu pokoju do wojny.

W ramach reformy strukturalnej: utworzona została także oddzielna Kwatera Główna Armii, podniesiono chińskie siły rakietowe do poziomu pełnego rodzaju sił, ustanawiając Siły Rakietowe ChALW, zunifikowano przestrzeń kosmiczną i cybernetyczną Chin w ramach Sił Strategicznego Wsparcia i utworzono Połączone Siły Wsparcia Logistycznego aby precyzyjnie kierować wsparciem operacji ChALW. Decyzja o umiejscowieniu sił lądowych, które tradycyjnie odgrywały dominującą rolę w kierownictwie ChALW, na równi z innymi wojskami ChALW, podkreśla położenie w reformach nacisku na kwestię współdziałania. Oczekuje się, że reformy, które CMC ma zrealizować do 2020 r., obejmą wszystkie poziomy kierowania i dowodzenia ChALW (włączając w to redukcję ok. 300 000 pracowników) oraz udoskonalenie doktryny i strategii wojskowych.

W październiku 2017 r. przywódcy chińscy wykorzystali okazję organizowanego co 5 lat Kongresu Partii aby zmniejszyć strukturę CMC w kierunku bardziej połączonej struktury dowodzenia i dostosować ten najwyższy organ wojskowy do zakładanego w reformie systemu C2. Zmniejszenie wielkości CMC pomoże Pekinowi usprawnić strategiczne decyzje, wzmocnić polityczny nadzór nad wojskiem i zbudować bardziej zintegrowaną i profesjonalną siłę. Posunięcie to podkreśla również skupienie działań Xi na eliminowaniu korupcji, poprawie lojalności partii i zachęcaniu do eksperymentów operacyjnych. CMC jest obecnie reprezentowane przez zdolne i zróżnicowane pokolenie oficerów z doświadczeniem operacyjnym, które jako całość ma najbardziej połączoną reprezentację w historii ChALW.

W swoim raporcie roboczym dla 19 Kongresu Partii w październiku 2017 r. Xi Jinping wezwał ChALW do “przygotowania się do walki zbrojnej na wszystkich strategicznych kierunkach” i powiedział, że wojsko jest integralną częścią osiągnięcia chińskiego odmłodzenia narodowego. W swoim przemówieniu Xi ustanowił trzy poziomy ewolucji ChALW: status sił zmechanizowanych o zwiększonych zinformatyzowanych i strategicznych możliwościach – do 2020 r., utworzenie w pełni nowoczesnych sił do 2035 r. i osiągnięcie do połowy stulecia poziomu armii światowej “pierwszej klasy”. Dwa ostatnie cele opierają się na apelu w chińskiej białej księdze obronnej z 2013 r., wydanej również przez Xi, aby chińskie siły zbrojne osiągnęły status “współmierny do międzynarodowej pozycji Chin”. Podsumowując, wizja Xi dla ChALW stanowi od 2004 r. logiczną konsekwencję instrukcji CCP dla ChALW w sprawie ochrony rozszerzających się “interesów rozwojowych Chin” w kraju i za granicą.

Stopień, do którego ChALW może przejść w przekształcaniu się w wojsko światowej klasy, zależy od pomyślnego rozwiązania kilku kluczowych kwestii, z których niektóre są długotrwałymi barierami instytucjonalnymi. Tradycyjna tożsamość ChALW jako armii partyjnej z kulturą wojskową, która jest hierarchiczna i gdzie decyzja jest odgórna i pod pewnymi względami scentralizowana, jest nieprzystająca do wysiłków na rzecz profesjonalizacji ChALW i wszczepienia jej w kulturę, która ceni indywidualne podejmowanie decyzji i obejmuje przekazywanie zadań. ChALW będzie również musiała udoskonalić nowo powstałe struktury C2, aby umożliwić realizację dynamicznych, szybkich połączonych operacji wojskowych i skutecznie wdrożyć nowe technologie i procesy. Być może jednym z najtrudniejszych wyzwań, jakie niosą reformy, jest to, że reprezentują one instytucjonalizację zmiany kulturowej w ramach ChALW z dala od tradycyjnego modelu opartego na siłach lądowych, skierowanych “do wewnątrz”, do modelu, który kładzie podwaliny zapewnienia równorzędnych, profesjonalnych wojsk, zdolnych do prowadzenia połączonych operacji na całym świecie.

Zgodnie z wymienionym na wstępie raportem DIA, reformy ChALW były przynajmniej częściowo oparte na tym, co zostało zaobserwowane przez Chiny w armii USA podczas wcześniejszych amerykańskich operacji wojskowych – dotyczy to zarówno zdolności jak i luk w zdolnościach wojsk USA. “Wojna w Zatoce Perskiej była dla ChALW brutalną lekcją skuteczności śmiercionośnej broni i sił wykorzystujących informacje (pola walki). Dotyczy to w szczególności zdolności mobilnych i precyzyjnego uderzenia, które stały się standardem skutecznego prowadzenia wojny w epoce nowożytnej” – czytamy w raporcie. Chińczycy dostosowali swoje siły i doktrynę tak aby wykorzystać luki w obronie USA. Jak głosi raport, “po wojnie w Zatoce Perskiej i upadku Związku Radzieckiego chińscy przywódcy dostrzegli okres strategicznych możliwości. W przekonaniu, że przed 2020 rokiem nie dojdzie do poważnego konfliktu zbrojnego, Chiny rozpoczęły okres rozwoju gospodarczego i militarnego”.

Tylko w ciągu ostatniej dekady, od operacji przeciwdziałania przeprawom w Zatoce Adeńskiej, do rozszerzonej obecności wojskowej na Morzu Wschodnim i Południowochińskim, Chiny wykazały chęć wykorzystania ChALW jako instrumentu narodowej siły w realizacji “historycznych misji ” w nowym stuleciu. Modernizacja sprzętu i zwiększenie zdolności ChALW, które koncentrowały się na generowaniu i rozwoju potencjału bojowego w wojskach ChALW, dały Pekinowi dodatkowe opcje reagowania, w obliczu rosnących obaw Chin o globalne bezpieczeństwo. Oczekiwane postępy w takich obszarach, jak odstraszanie nuklearne, projekcja mocy, cyberprzestrzeń, przestrzeń kosmiczna i spektrum elektromagnetyczne będą nadal kluczowymi komponentami rozwijających się zdolności ChALW. Chiny ponadto rozwijają zdolności do realizacji misji “innych niż wojenne”, takich jak zwalczanie piractwa.

MODERNIZACJA I PROFESJONALIZACJA SIŁ ZBROJNYCH CHIN CO MOŻEMY SKOPIOWAĆ

Profesjonalizacja Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej

Możliwość obserwacji amerykańskich i zachodnich wojsk wykorzystujących realistyczne scenariusze szkoleniowe, pozwoliła ChALW na stosowanie podobnego podejścia do szkolenia własnych wojsk. W ramach profesjonalizacji wojska dokonano również zmian personalnych w ChALW. “ChALW rozwinęła korpus podoficerski i rozpoczęła programy rekrutowania do wojska absolwentów wyższych uczelni, bardziej kompetentnych technicznie do obsługi nowoczesnych systemów uzbrojenia… funkcjonariusze polityczni ChALW, przydzieleni do wszystkich szczebli wojskowych, otrzymali szersze obowiązki w zakresie zarządzania personelem, a ponadto skupili się na utrzymywaniu idei ChALW jako ideologicznie czystej i lojalnej wobec KPCh”, czytamy w raporcie DIA. W przeciwieństwie do sił zbrojnych innych państw ChALW nie podlega kontroli rządu, lecz partii komunistycznej.

Odkąd komunistyczna rewolucja Mao Zedonga w październiku 1949 r. doprowadziła do władzy Komunistyczną Partię Chin, Chiny usiłowały zidentyfikować i dostosować się do swojego miejsca w świecie. Wczesne walki frakcyjne o kontrolę przywództwa partyjnego, dziesięciolecia negocjacji w celu określenia granic terytorialnych i ciągłe roszczenia do terytoriów, które jeszcze nie zostały odzyskane, wydawały się niekiedy sprzeczne z opisywaną przez samych Chińczyków naturą pokoju i obroną nastawioną wyłącznie na własne potrzeby. Chińscy przywódcy historycznie byli gotowi użyć siły militarnej przeciwko zagrożeniom dla ich reżimu, czy to zagranicznego czy krajowego, niekiedy z premedytacją. Brak znaczącego zaangażowania w operacje wojskowe w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci doprowadził do powstania w ChALW poczucia zagrożenia, pomimo prowadzonej modernizacji i budowie potężnej armii. Nie zmienia to faktu, że Chiny znajdowały się niekiedy w bezpośrednim konflikcie ze Stanami Zjednoczonymi: po drugiej wojnie światowej Chiny wspierały dwa poważne konflikty w Azji: wprowadzając chińskie siły ochotnicze w Korei i zapewniając bezpośrednie wsparcie chińskiego lotnictwa i obronę powietrzną Hanoi w Wietnamie. Ponadto Chiny brały udział w potyczkach granicznych ze Związkiem Sowieckim, Indiami i zjednoczonym Wietnamem. We wszystkich trzech przypadkach działania wojskowe stanowiły integralną część chińskich negocjacji dyplomatycznych. Od tego czasu Chiny zakończyły negocjacje w sprawie większości swoich granic lądowych (spór terytorialny na płaskowyżu Doklam, który znajduje się przy granicach Bhutanu, Chin oraz Indii jest skrajnym przykładem). Pozostają jednakże w konflikcie z Japonią, Filipinami, Brunei, Indonezją, Malezją i Wietnamem w kwestii granic morskich, co może częściowo wyjaśniać motywację do zakrojonego na szeroką skalę rozwoju marynarki wojennej ChALW (ze szczególnym rozwojem floty oceanicznej) i możliwości egzekwowania prawa morskiego.

Dwucyfrowy wzrost gospodarczy w Chinach spowolnił ostatnio, ale i tak umożliwia sfinansowanie kilku kolejnych pięcioletnich planów modernizacji SZ. Ponieważ międzynarodowe obawy dotyczące polityki Pekinu w zakresie przestrzegania praw człowieka utrudniły Chinom dostęp do zaawansowanych technologii, Chiny przekierowały fundusze i wysiłki aby pozyskać te technologie za pomocą wszelkich innych dostępnych środków. Przykładowo, ustawodawstwo krajowe zmusiło zagranicznych partnerów chińskich spółek o statusie “joint venture” do przekazywania technologii w zamian za umożliwienie wejście na lukratywny chiński rynek, przy czym Chiny wykorzystały również inne sposoby, aby zabezpieczyć potrzebne technologie i wiedzę. W rezultacie tego wielowymiarowego podejścia do pozyskiwania technologii, chińskie siły zbrojne są na granicy produkcji najnowocześniejszych systemów uzbrojenia na świecie. W niektórych obszarach osiągnęły już status światowego lidera.

Chińscy przywódcy określają długoterminowy program modernizacji wojskowej jako niezbędny do osiągnięcia statusu wielkiego mocarstwa. Budują potencjał obejmujący obszary: powietrzny, morski, kosmiczny i informacyjny, w celu uzyskania regionalnej dominacji. Stany Zjednoczone w coraz większym stopniu muszą stawiać czoła Chinom dążącym do odgrywania coraz większej roli w kwestiach globalnych, co niekiedy może być sprzeczne z interesami USA. Pentagon z kolei dąży do głębszego zrozumieniu ewolucji potencjału militarnego Chin, który towarzyszy chińskim wysiłkom ekonomiczny i dyplomatycznym. Takie zrozumienie pozwoli na przekazanie decydentom politycznym, gospodarczym i wojskowym szerszego spektrum opcji interakcji z Chinami tj. kiedy należy kontratakować, kiedy zachęcać a kiedy dołączyć do Chin w działaniach prowadzonych na całym globie. Chiny przekształcają defensywne, nieelastyczne siły lądowe, obciążone krajowymi i peryferyjnymi obowiązkami w zakresie bezpieczeństwa, w połączone, bardzo sprawne, ekspedycyjne i zdolne do działania w innych rejonach świata “ramię chińskiej polityki zagranicznej”, która angażuje się w dyplomacji wojskowej i operacjach na całym świecie.

 

MODERNIZACJA I PROFESJONALIZACJA SIŁ ZBROJNYCH CHIN CO MOŻEMY SKOPIOWAĆ

Modernizacja techniczna ChALW

Chińskie inwestycje w tworzenie nowych technologii zaczynają przynosić wymierne rezultaty. Zgodnie z opracowaniem amerykańskiej Agencja Wywiadu Wojskowego (DIA) pt. “Chińska potęga militarna – modernizacja sił do ​​walki i zwycięstwa” nieustanna modernizacja dotyczy niemal każdego aspektu sił zbrojnych. W ocenie DIA, ogromny wysiłek modernizacyjny – obejmujący m.in.: wprowadzenie w 2019 r. pierwszego niezależnie skonstruowanego lotniskowca klasy 001A (w kwietniu ur. rozpoczął próby na morzu), dalszy rozwój samolotów w technologii “stealth” (o zasięgu średnim oraz strategicznym (Hong-20) zdolnym do przenoszenia broni jądrowej) – i nacisk, który w ostatnich latach chińska armia kładła na profesjonalizację sił lądowych wytworzyły “potencjał militarny w obszarach: powietrznym, morskim, kosmicznym i informacyjnym, które umożliwią Chinom narzucenie swojej woli w regionie “.

Zbliżenie rozwijanych przez Chiny możliwości do poziomu amerykańskich to jedno, ale są również pewne domeny uzbrojenia, w których Chiny mogą wyprzedzić Amerykę – i być może już to nastąpiło. Pierwszym obszarem jest broń hipersoniczna. W ciągu ostatnich dwóch lat Pentagon coraz głośniej wypowiadał się o potrzebie większego inwestowania w zdolności hipersoniczne, zarówno ofensywne, jak i defensywne, w dużej mierze ze względu na ogromne zaangażowanie Chin w rozwój tych systemów. Tymczasem Chiny zbliżają się do momentu wprowadzeniu tego systemu do uzbrojenia.

Chiny są również liderem w dziedzinie zdolności precyzyjnego uderzenia, zwłaszcza w zakresie wykorzystania rakiet balistycznych pośredniego zasięgu, co po części obwinia USA i Rosję, którym z uwagi na postanowienia podpisanego porozumienia INF nie było wolno rozwijać takich systemów.

Chiny doskonale sobie również radzą z rozwojem zdolności anty-satelitarnych. “Poza badaniami i możliwym rozwojem zagłuszaczy sygnałów satelitarnych i broni “skierowanej energii” (directed energy weapon DEW), Chiny prawdopodobnie poczyniły znaczne postępy w zakresie broni kinetycznej, w tym testowanego w lipcu 2014 r. systemu rakiet anty-satelitarnych”. W raporcie czytamy dalej, że “Chiny prawdopodobnie testują na orbicie technologie podwójnego zastosowania, które można wykorzystać w działaniach przeciw-kosmicznych (offensive counterspace (OCS) and defensive counterspace (DCS) operations).” Ocenia się, że Chiny traktują systemy satelitarne USA i sił sprzymierzonych jako słaby punkt, chociaż rozwijając własne sami stają się coraz bardziej od nich uzależnione. Nie zmienia to faktu, że “wyraźnie dążyły do zbudowania wszechstronnych zdolności, które mogłyby stanowić zagrożenie dla systemów satelitarnych USA i innych państw, rozmieszczonych na dowolnych orbitach” – napisano w raporcie.

Chińskie wysiłki na rzecz modernizacji wojskowej poszły w ślad za szerszym rozwojem ChALW i rozwojem Chin jako całości. ChALW podjęła wysiłki na rzecz ograniczenia korupcji, profesjonalizacji szkoleń i edukacji, rozwoju bazy naukowo-technicznej do badań i rozwoju oraz zorganizowania sił dla efektywnego systemu kierowania i dowodzenia C2. Biorąc pod uwagę globalne interesy gospodarcze i w zakresie bezpieczeństwa, Pekin postrzega dalszą modernizację ChALW jako imperatyw dla stabilizacji i bezpieczeństwa tych interesów.

Podsumowanie

Chińczycy konsekwentnie realizują program modernizacji tworząc nowe technologie na bazie tych uzyskanych w procesie odtwórczym. Kluczowe znaczenie ma budowa własnych możliwości naukowo-badawczych i produkcyjnych. Nie wykazują bynajmniej zniecierpliwienia przy tworzeniu nowych systemów i takie podejście daje wymierne rezultaty. Stabilizacja ekonomiczno-polityczna, konsekwentna realizacja strategii militarnej i wynikająca z niej modernizacja techniczna stanowią podstawę spodziewanego sukcesu, którego tak bardzo obawiają się Amerykanie. Czy chińskie doświadczenia mogłyby zostać wykorzystane w naszych realiach?

W ostatnich dwóch dekadach Chińczycy nieustannie zwiększali budżet wojskowy średnio o 10 procent rocznie, którego znaczna część była wydatkowana na modernizację i profesjonalizację ChALW. Dodatkowo zreformowali sposób, w jaki ChALW pozyskiwała uzbrojenie i ustanowili kilka szeroko zakrojonych programów naukowo-technicznych, aby poprawić bazę przemysłu zbrojeniowego i zmniejszyć zależność ChALW od zagranicznych dostawców.

Ocenia się, że w nadchodzących latach ChALW będzie się rozwijała jeszcze bardziej w kierunku zaawansowanych technologii, z wyposażeniem porównywalnym do wyposażenia innych nowoczesnych armii. ChALW pozyska nowoczesne samoloty, okręty wojenne, systemy rakietowe oraz środki kosmiczne i cyberprzestrzenne, organizując się i szkoląc w celu przeciwdziałania zagrożeniom XXI wieku z dala od wybrzeży Chin.

Zobacz również

Szef Ministerstwa Obrony Narodowej podpisał 15-letni Plan Modernizacji Technicznej

Minister Obrony Narodowej Pan Mariusz Błaszczak podpisał Plan